dolnoserbski zapust
Lěto wob lěto swěśe w casu wót srjejź januara do zachopjeńka měrca tysace wobydlarjow na jsach wokoło Chóśebuza toś ten swěźeń. Jo to nałog z wejsnego źěłowego žywjenja a jo se hyšći až do 50tych lět wót młoźiny ako zakóńcenje pśěza swěśił. K rozpušćenju lětneje pśězy su gólcy źowća na zapustowanje brali. Tak jo dolnoserbski zapust něga ned ceły tyźeń trał. Zapust w źinsajšnej formje jo se akle na kóńcu zajźonego lětstotka tak wutwórił. Wón trajo tśi dny.
camprowanje
Historiski staršy wobstatk zapusta jo campem. Jogo kórjenje su pśedkśesćijańske formy wěry, guslowanje abo wótwobaranje. Magisko-kulturne elementy ako maskěrowanje, pśewoblacenje, zogolenje, pušćanje a reje pokazuju na to, až dejali se demony a tšachy wótwoboraś. Camprowarje su byli z pastwowymi a brězowymi witkami wugótowane a su se dorosćonych a źiśi dotyknuli z tym „žywjeńskim rutom“, kenž jo symbolizěrowała w nalěśu nowo stupajuce žywjeńske mócy. K nejstaršym wopušćenjam słušaju dwójna wósoba, „wumarły njaso žywego“, rejtaŕ a bóśon ako symbol zachopinajucego nalěśa abo mjadwjeź ako symbol wótśěgujuceje zymy. Toś te camprowanske figury měli tejerownosći mócy pśirody wobwliwowaś. Źinsa su toś te symbole swój wuznam zgubili a lěbda hyšći w luštnych domacnych towarišnosćach namakaju. Na kótarych městnje stupaju moderne kostimy abo fantazijowe póstawy. Tak pśewoblacona wejsna młoźina camprujo na jadnej sobośe, wótergi městnje teke njeźelu z muziku a zogolom wót domu a dostawa jaja, tuk a pjenjeze. Ako źěk se góspoza k rejam napomina a knězoju „palenc“, paleńc “, paleńc póbitujo. Nakamprowane dary se jěźe zwětšego tyźeń pózdźej pśi „walkowej jěźi.
camprowanje
Wjeršk jo pótom njeźelu se wótmějucy swěźeński śěg. Napołdnjo zmakaju se njezmanźelone źowća a gólcy jsy w gósćeńcu. Zestajaju se póriki za pśeśěg. Źowća su wšykne swóje swěźeńske rejowańske drastwy ze wušywanymi žyźanymi rubiškami a běłymi špicnymi šorcami woblakli. Dopołna drastwa pak jo akle z „lapu“, wuměłsce wězaneju hawbu. Bóžko toś tu hawbu we wšyknych jsach njenose. Kuždy pachoł dostanjo wót swójeje partnarki zgótowany strus z papjerjanych kwětkow na kłobyk abo pó rewersu pśitykany, a pó rejach w žurli se forměrujo swěźeński pśeśěg. Pśi pśeśěgu pó jsy pśigótuju se cesne woglědy pla zasłužbnych wejsanarjow, ako na pśikład pla šołty, fararja, šulskego wjednika abo pśedsedarja towaristwa. Toś tym se teke zapustowy strus pśepódajo, a kapałka grajo grajko za cesne graśe. Ako źěk pśinjasu tak cesćonym mały pśikusk abo dar do zapustoweje kase. Wjacor dojdu se wšykne na zapustowe reje w gósćeńcu. Płaśi dodawana kazń, na zapusće pilnje rejowaś, aby se lan derje wuwił. Aby był dłujki, dejš wusoko skokaś a snaź, z wjelikim kjarliskom rejowaś. Noc muskich skóńcyjo we wjele jsach zapustowy cas. Slědny wjacor rejowanja jo togodla wóženjonym pórikam pśewóstajony. Teke how su žeńske swóju swěźeńsku drastwu woblakli. Młoźina zmakajo se napśeśiwo tomu ku „walkowej jěźi“.